SWAPS: Sonder Waarschuwing Aan Particulieren Slijten

Vorige week stuitte ik zowaar op een 'nieuwe wanpraktijk' in het Spaanse bankwezen. Bankdirecteuren (!) die en masse de zogenaamde (rente) SWAPS als verzekering tegen een rentestijging verkopen.

'SWAP' is overigens geen acroniem voor de door mij verkeerd geZpelde titel van dit beschaafde stukje kritiek.

Een SWAP (op z'n Castiliaans : permuta financiera) is een derivaat, wat we in beschaafd Nederlands een afgeleid product noemen. Bij een SWAP wordt er gespeculeerd met de fluctuatie van een onderliggende waarde, wat meestal een rente type betreft.

Simpel gezegd verruilen twee partijen een risico of kasstroom en deze twee componenten worden ook wel de legs van de transactie genoemd. Daarnaast wordt een bandbreedte afgesproken waartussen de onderliggende waarde (het rente type) mag schommelen. Wanneer er buiten de bandbreedte geschommeld wordt kom je als klant in de speeltuin van de bank en daar kan je ieder spel spelen wat je wilt. Onthoud wel: de bank wint altijd...

In een periode dat rentestijgingen een hot topic waren, werden SWAPS als warme broodjes ('Pas op ze zijn heet!') verkocht als -zoals eerder vermeld- verzekeringen tegen rentestijgingen. Nu de rentes flink gedaald zijn (en historische dieptepunten behalen) moeten de SWAP-klanten diep in de buidel tasten. De risico's zijn zoals gewoonlijk niet /nauwelijks uitgelegd én dat terwijl het een hoog-risico produkt betreft!

De boetes die betaald moeten worden om van dit produkt af te komen zijn torenhoog en zelfs bankdirecteuren weten in een rechtzaal niet uit te leggen hoe deze berekend worden.

Mocht je (Spaanse) mensen kennen die momenteel gebukt gaan onder dit fenomeen, laat ze dan contact met mij opnemen (info@wernerfinance.com). We hebben een associatie opgericht waar momenteel 500 gedupeerden lid van zijn.

De huidige situatie van de Spaanse banken: geen visie

Een jaar geleden werd het Spaanse bankwezen internationaal geprezen. Het zou het sterkste en gezondste systeem in de wereld zijn. Yeah right..... (zei ik toen al).

Er wordt gesproken over visie met betrekking tot het feit dat Spaanse banken weinig besmette subprime (hypotheek) pakketjes gekocht/verhandeld hebben. Er wordt even vergeten dat Spaanse banken die pakketjes niet hoefden te kopen aangezien de interne markt veel hypotheken verhandelde.

Daarnaast was de enorme Spaanse vraag naar hypotheken alleen maar mogelijk dankzij de euro, die lage interestpercentages realiseerde. In het kort: geen visie (proactiviteit), maar een vrij gelukkige samenloop van omstandigheden (reactiviteit).

De uitstaande bankenschuld aan de constructie sector is over de laatste 8 jaar gestegen met 850% terwijl de huisprijzen slechts met 10% gedaald zijn. De banken zijn momenteel de grootste huizeneigenaren in Spanje en zij houden de prijzen kunstmatig hoog door de looptijden van hypotheken systematisch te verlengen. Plat gezegd, heet dat ´uitstel van executie´. Met een werkloosheids- cijfer van 18,9% is de situatie onhoudbaar.

Mensen zonder banen kunnen hun leningen niet aflossen wat een stijging van de morosidad (=achterstallige schuldbetalingen) teweegbrengt. Banken ontvangen hierdoor minder geld. Daarnaast heeft de Centrale Europese Bank de geldkraan dichtgedraaid wat de falta de liquidez (tekort aan cold hard cash) verder opstuwt.

De piek van morosidad wordt historisch gezien 4-5 trimesters na het diepste punt van een recessie behaald. Dit diepste punt bevond zich in maart. In maart/mei 2010 krijgt de Spaanse bankensector dus de grootste klap. Boemm!!! Mogelijk gaat een enkele entiteit knockout.

De Cajas participeren op die fatale klap door te fuseren, maar in plaats van toe te geven dat slecht management hun entiteit richting afgrond dreef, beweren ze stuk voor stuk dat ze de fusie niet nodig hebben maar dat ze een strategische stap ondernemen....(gaap...)

Even wat snelle conclusies. Read ´em and wheep:

- Als je nu een lening nodig hebt ben je zuur. Je krijgt het geld niet tenzij je de hoofdprijs betaalt

- De enige manier voor banken om geld binnen te halen is jouw salaris op een rekening courant te ontvangen of depósitos te verkopen (trap hier niet in!)

- Banken zullen steeds meer onduidelijke producten lanceren waarin depósitos verwerkt zitten

- Banken zullen de overheid proberen te beïnvloeden om de constructiesector te ondersteunen.

- Banken zullen alleen hypotheken verstrekken op huizen die ze zelf in portefeuille hebben

Nu geld meer dan ooit: volg niet blindelings de adviezen van de bankmedewerker op, hij is getraind door een visieloze entiteit.... en ga rondshoppen.

DIRECT INGeluisd, geloof de interestpercentages niet

Het is goed mogelijk dat je bij de titel ´DIRECT INGeluisd...´ moet denken aan een bepaalde bank. Het is echter niet mijn bedoeling met dit schrijven deze entiteit aan de financiële schandpaal te nagelen. Temeer omdat zij de stugge Spaanse bankmarkt openbraken met 0-commissie produkten.

Veel Nederlanders die lange tijd in Spanje hebben doorgebracht (ikzelf ga richting 10 jaar) verspaansen, met andere woorden: nemen de gewoontes van de Spanjaarden over. Als voorbeeld kan ik meegeven dat mijn vrienden vaak beklag doen over het feit dat ik overal en nergens te laat arriveer.

Voor wie het momenteel even aan scherpte ontbreekt; de titel refereert aan ING. Chapeau voor het business model & marketing strategie waarmee ze in 1987 de markt openbraken. NU maken ze zich echter schuldig aan Spaanse praktijken (¿verspaansing?).
Dames en heren, we gaan het hebben over de TAE. De wat?!! De Tasa Anual Equivalente.

In het kort: sinds 1990 verplicht de Banco de España de Spaanse banken om de TAE te gebruiken wanneer er over interest gesproken wordt. De intereses nominales veroorzaakten veel onduidelijkheid onder de klanten. Waar de TAE om veel duidelijkheid kan zorgen, slagen Spaanse banken er wederom heel goed in om onduidelijkheid te creëren. Vreemd genoeg in hun eigen voordeel. ¡Vaya sorpresa! De grootste bankboeven gebruiken naast de TAE nog steeds de nominale interest.

De TAE geeft in een percentage weer wat de effectieve kosten óf opbrengsten van een financieel product zijn WANNEER DEZE EEN JAAR ZOU DUREN! Product commissies zijn hierin verwerkt. Kosten die afhankelijk zijn van derden of te maken hebben met garanties, verzekeringen of eventuele kosten die met een transferencia de fondos te maken hebben zijn exclusief. Glashelder, niet?

Hoewel de TAE ook gebruikt wordt voor interest betalingen (voor de hypotheek wenden we ons tot TAE´s broertje CER), beperk ik mij nu even tot wat het ons oplevert. HOE VAAK ZIEN WE GEEN POSTERS MET ´DE EERSTE MAAND/3 MAANDEN 6%´ (of soortgelijk) hangen. Die posters zouden in de fik moeten.

Een concreet voorbeeld. Een klant van mij, meneer Z, rekende zich rijk bij de offerte van bank S. Bank S bood hem een rentabilidad del 6% TAE durante un mes. Er mocht maximaal éénmalig €10.000 ingelegd worden en zijn geld moest een jaar op de rekening blijven staan.

6/12 =0,5 De eerste maand had meneer Z recht op een reëele interest van 0,5%, wat bij een inleg van €10.000 overeenkomt met €50. Daarna, zo stond in de kleine lettertjes, zou hij 2,25 TAE ontvangen. 2,25/12 maanden van 1 jaar=0,1875 x 11 maanden (11 maanden + de 1e maand maken het verplichte jaar van het produkt vol) = 0,020625

0,020625 x 10.050 (wat hij na de 1e maand had) = €207,28 + €50 (van 1e maand)= €257,28, dit was wat meneer Z (nee, het was niet Zapatero) terug kreeg nadat hij een jaar lang niet over zijn €10.000 kon beschikken. Meneer Z is nu een klant van mij en hij heeft zijn spaaropbrengsten vervijfvoudigd.

Wat is dat nou: een financieel adviseur?

´Wall street is the only place in the world that people ride to in a Rolls-Royce to get advice from those who take the subway.´

Ook ik pak de metro in Barcelona om naar kantoor en klanten te gaan. Mocht je die zilvergrijze roadster onder die enorme stoflaag hebben zien staan in Poble Nou (¡limpiame!): die is van mij...

Wanneer mij gevraagd wordt wat voor werk ik doe antwoord ik dat ik financieel adviseur ben. Uiteraard doe ik meer dan financiële adviezen uitspreken. Zo geef ik presentaties over financiële constructies, economie en het NIET functioneren van het Spaanse bankwezen. Wat dat laatste betreft ben ik meermalig ´el cazador de bancos´ genoemd. Ook ben ik ´creador de capitales´ en financial coach genoemd. Financieel adviseur dus. Op zakelijk en -bij voorkeur- persoonlijk niveau.

Bij een juridisch geschil ga je naar een advocaat, bij lichamelijke pijn (of check-up) ga je naar een dokter en bij financieel onbehagen (of check-up) ga je naar een financieel adviseur. Alle drie handelen volgens de richtlijnen van de ´Ley de Privacidad´.

Dat Spaanse banken hun klanten een poot (of twee) uitdraaien is inmiddels bekend. Financieel advies van banken is vrijwel nooit in het belang van klanten. Dat was een doorn in het oog voor de Banc of Spain, de DGSFP (toezichthouder verzekeraars) en de CNMV (het Spaanse beurswaakhondje). Naar anglosaksisch model is de Consultor Financiero Personal in het Spaanse leven geroepen. In Spanje lopen slechts 500 van die licentiehouders rond die onder toezicht van de 3 eerder genoemde instanties opereren. Één van die 500 adviseurs is Nederlands, ...yours truly.

De misvatting bestaat dat ik mensen met veel geld adviseer. Sommige van mijn klanten hebben inderdaad genoeg centen bij elkaar ´geharkt´opdat ze niet meer hoeven te werken. De uitdaging is echter om voor mensen met weinig geld een kapitaal op te bouwen. Maximale service, minimale kosten.

Financiële adviezen sprak ik 9 jaar geleden ook uit toen ik in het traineeship van de ING zat. Maximale service, hoge kosten. Als incentive heb ik een trofee voor de beste financiële adviseur van het district Amsterdam (voornaamste district Nederland) gewonnen. Net als mijn auto rust deze onder een stoflaag.

Alle NL´ers in Spanje die zich in NL hebben uitgeschreven bouwen geen AOW-rechten op gedurende hun verblijf in het buitenland en hoogstwaarschijnlijk hebben zij een pensioenbreuk (lees: tekort) opgelopen. Dit is geen gezellig onderwerp,... het positieve nieuws zit hem echter in het feit dat er in Spanje goedkoper een potje kan worden opgebouwd dan in Nederland. Ik kan daarvoor een constructie opzetten waarbij je uiteindelijk geen kosten zult hebben.

Als je goedkoper wilt reizen dan de metro te pakken, dan kan je ouderwets de fiets pakken. Voordeliger je financiële toekomst regelen is onmogelijk.

Het gordijn waarmee de banken de huizenmarkt afschermen

Ondanks het FEIT dat variabele interest op de lang termijn meer rendement oplevert dan welk investeringsalternatief dan ook, blijven mensen mij bestoken met vragen betreffende de huizenmarkt. Schijnbaar is de buitenlandse populatie aan het ´Verspaansen´ en raken we geobsedeerd door eigen huisbezit als een Rajoy (twice a loser) die het presidentsschap ambieert.

In een eerder schrijven heb ik de Spanjaarden tot kampioen bellenblazen uitgeroepen. In een ander stukje gaf ik aan dat Spanje zich richting service economie en kwaliteitsproducten zou moeten bewegen. In dit stukje laat ik mijn mening/visie voor wat het is en beperk ik mij tot de harde getallen. Het verbaast mij dat de Spaanse media de getallen niet gebruikt om aan te geven waar de huizenmarkt naar toegaat: mayday, mayday...going down.

Ik trek het gordijn even opzij:

- Net als in de VS staan er in Spanje 1.000.000 woningen leeg. Het land van uncle Sam is echter 6 maal zo groot als Spanje;

- In 2000 bedroeg de waarde van uitstaande leningen aan bouwbedrijven € 33,5 miljard, in 2008 is die waarde opgelopen tot €318 miljard. Dat is een stijging van 850% en dat terwijl de huizenprijzen slechts met 10% gedaald zijn;

- Spaanse banken bepalen in 50% van de gevallen de taxatie van een woning (danger ahead!). In de helft van die gevallen gebeurt dat indirect.

- Het Spaanse werkeloosheidscijfer ligt op een kleine 18% (men voorspelt een percentage van 20 in 2010) wat overeenkomt met meer dan 4 miljoen mensen;

- Er zijn meer dan een miljoen gezinnen waarin niemand inkomen geniet! Onder die gezinnen bevinden zich vele die in een huis met hypotheek wonen.

Veel Spaanse banken verbergen hun verliezen achter een dun gordijn wat profesorisch bevestigd lijkt met zijden draadjes. Ze schroeven leningen op naar 40 jaar, schroeven de loan-to-value op naar 100% en worden vindingrijk in creatief boekhouden.

Geef het nog een jaar tot anderhalf jaar, zorg dat je een kapitaaltje gereserveerd hebt en het huisbezit in Spanje zal binnen handbereik liggen. Spaanse banken willen geen huizen bezitten (dat behoort niet tot hun core business) maar door achterstallige betalingen zijn ze verworden tot de grootste huizenbezitters van Spanje.

Paciencia.../Heb geduld.

Nederlands weer vormt geen barrière om kritische blik op Spaanse bankzaken aan te horen

Het weer was afgelopen maandag niet om over naar Nederland te schrijven. Grijze luchten, donderwolken, hagel en regen... het had iets weg van een vroege herfstdag in Nederland.

Hoewel ik door het trieste weer een minimale opkomst had verwacht, kwam er nog een kleine 30 man opdraven bij mijn - voorlopig laatste- lezing genaamd ´Lo que los bancos no cuentan´. Vrij vertaald komt dat neer op ´de banken draaien je je een poot uit en je hebt niets in de gaten´.


De spannende en minder spannende onderwerpen had ik de volgende namen meegegeven.
1. Sistema financiero (simplificado)
Uiteraard heb ik de 3 controlerende organen (CNMV, DGSFP en de Banco de España) en de daaronder hangende entiteiten toegelicht. Droge materie, maar de kop moest er af.
2. Una sucursal bancaria es una tienda de dinero
Spanjaarden beginnen langzaam door te krijgen dat een vertrouwenspersoon binnen de bank niet bestaat. Een bankkantoor is een dure geldwinkel en het personeel, hoe goed je ze ook kent, wordt gedwongen om commercieel te zijn. Mensen snappen dat wanneer klanten 20% op het krediet van een credit card betalen terwijl banken 1% betalen, er grof geld verdiend wordt.
3. Tener cultura financiera no es lo mismo que tener ser bancario
4. SEGURIDAD para nuestro dinero
De veiligheid van ons geld en het vraagstuk of een bank kan omvallen zit hem in de BIS ratio. Niet in die €100.000 staatsgarantie die met veel bombarie meegedeeld werd.
5. ¿Cómo ahorrar correctamente?
In de markt stikt het van de spaarprodukten, maar NIEMAND leert ons hoe je correct moet sparen.
6. Las bolsas
7. El error en elegir fondos
8. Un mercado donde siempre ganamos dinero
9.La magia del interés compuesto
10 Un medico financiero
Wanneeer je pijn in je lichaam hebt ga je naar een dokter. Wanneer je ´pijn´ hebt in je financiële situatie ga je naar een medico financiero. Zoals een arts en een apotheker niet dezelfde persoon mogen zijn, mag een financieel adviseur niet een bankmedewerker zijn. Net als bij een arts valt het werk van een financieel adviseur onder de Ley de privacidad. We analiseren, voorkomen financiële pijn -waar nodig- en adviseren.

Het publiek had goed geluisterd, was tijdens de presentatie al erg interactief ingesteld en stelde rake vragen over bovenstaande onderwerpen en de huidige recessie.

Na afloop werd door meerdere mensen om mijn boek gevraagd. Wie weet..komt dat er nog van. Toen ik na 2 uur en 3 kwartier ging opruimen zag ik hem zitten. Achter in de hoek zat een dakloze zwerver te slapen. Hij was het Nederlandse weer ontvlucht.

Spanje verdient gouden medaille economische bellen blazen

Niet om het betwetertje van de klas te zijn die een wit voetje bij de juf wil halen, maar zoals ik voorspeld heb klauteren de eerste economiën (Duitsland en Frankrijk) uit de recessie put. Waar verscheidene top-economen en vooraanstaande bankiers voorspelden dat de crisis jarenlang kon gaan duren laat de realiteit een andere waarheid zien. Natuurlijk bestaat er een risico op terugval (een zogenaamde double dip), maar laten we ophouden met twijfelen: onze oosterburen en de Fransozen winnen de eerste medalles.

Met twijfelen, angst en onderbuik gevoel (allemaal soft) zijn hele bedfrijven omgekletterd. Met speculeren en hoop (ook soft) zijn bellen geblazen waar Bubbilicious (de bellenblaaskauwgom uit e jaren ´80) jaloers op zou worden, maar hoop doet tevens leven. Met beide voeten op de grond staan is prachtig, maar je komt geen stap verder. Laten we dus een middenweg zoeken én positief blijven. De harde cijfers, die nooit liegen, zullen laten zien dat economische herstelprocessen -net als economiën- zich evolueren.

Deutschland en Frankrijk zijn belangrijk voor de EU-motor die waarschijnlijk eerder gaat draaien dan Obama´s economie. Traditioneel gezien zou eerst de VS op volle toeren moeten komen (eerst de beurzen, gevolgd door de economie) om vervolgens gevolgd te worden door het oude continent genaamd Europa.

Spanje is een ander verhaal. De slogan ´Spain is different´ die gebruikt werd om Spanje in toerismeland te promoten laat nu de keerzijde van de Olympische medalle uit ´92 zien. Die keerzijde is zwart of op z´n minst zo grijs als Spanje´s vergrijzende bevolking.

Die grote inmobiliaria bel die ze geblazen hebben is jammerlijk uit elkaar gespat en de druk die daarmee gepaard ging heeft makelaarskantoren en bouwmaatschappijen van de kaart geblazen. Wooshhhhhhhh... Veel Spaanse economen beweren dat de constructiesector weer snel op pootjes gezet moet worden en daar ben ik het -uiteraard- niet mee eens. Bedrijven zijn met reden (lees: door ongecontroleerd speculeren) omgevallen. ¡Malasuerte!

De Spaanse overheid wordt aangestuurd door een kapitein zonder economisch kompas die de internationale concurrentiepositie zou moeten verbeteren. Spanje moet zich niet meer op panje richten; het is nu EU lid. Spanje moet het bellenblazen achterwege laten en voor de gouden medaille van de export gaan, maar ik vraag me af of daar genoeg voor getraind is...